Palinode · 252b–252c

Plato, Phaedrus · 苏格拉底第二篇演讲 · Stephanus 252b–252c · 本段之终

苏格拉底转向他设想中的美少年听者,为整段命名作结:这"遭遇",人间叫它"爱"(ἔρως); 而诸神的叫法会让年少者发笑——他引一则戏谑的荷马伪诗:凡人称"有翼的爱",神称"生翼者"(Πτέρως), 因那逼人生翼的强力。信不信由你,但恋人的病因与症状,就是这么回事。

1美少年啊——我这一席话正是说给你听的——这一种遭遇pathos,人们管它叫"爱erōs";至于诸神给它取的名,你一听,大概会因年少而笑出来。

GRτοῦτο δὲ τὸ πάθος, ὦ παῖ καλέ, πρὸς ὃν δή μοι ὁ λόγος, ἄνθρωποι μὲν ἔρωτα ὀνομάζουσιν, θεοὶ δὲ ὃ καλοῦσιν ἀκούσας εἰκότως διὰ νεότητα γελάσῃ.

ENNow this condition, fair boy, about which I am speaking, is called Love by men, but when you hear what the gods call it, perhaps because of your youth you will laugh.

注ὦ παῖ καλέ "美少年啊"。苏格拉底全篇假托对一位在场的美少年说话(修辞设置)。命名的揭晓特意点出"你会笑"——为下面那则不太正经的伪诗作铺垫。

2我记得,有些荷马传人Homēridai会从那些不入正典的秘藏诗篇apotheta epē里,诵出两行咏"爱"的诗;其中一行相当放肆hubristikon,格律也不大工整。他们这样唱道——

GRλέγουσι δὲ οἶμαί τινες Ὁμηριδῶν ἐκ τῶν ἀποθέτων ἐπῶν δύο ἔπη εἰς τὸν ἔρωτα, ὧν τὸ ἕτερον ὑβριστικὸν πάνυ καὶ οὐ σφόδρα τι ἔμμετρον· ὑμνοῦσι δὲ ὧδε—

ENBut some of the Homeridae, I believe, repeat two verses on Love from the spurious poems of Homer, one of which is very outrageous and not perfectly metrical. They sing them as follows:

注Ὁμηρίδαι "荷马的子孙"——一群自称承袭荷马的吟诵者。"秘藏/伪托之诗"(ἀπόθετα ἔπη)表明这两行并非真荷马,而是苏格拉底半带玩笑地托名引用(很可能他自己现编)。

3凡人把他唤作"有翼的爱erōs potēnos",
不朽的神却称他"生翼者Pterōs"——因那逼人生翼的强力。

τὸν δ᾽ ἤτοι θνητοὶ μὲν ἔρωτα καλοῦσι ποτηνόν,
ἀθάνατοι δὲ Πτέρωτα, διὰ πτεροφύτορ᾽ ἀνάγκην.

EN"Mortals call him winged Love, but the immortals call him / The winged One, because he must needs grow wings."

★ 命名的双关 — Ἔρως / Πτέρως
凡人之名 Ἔρως(Erōs,爱)与神之名 Πτέρως(Pterōs,生翼者)几乎同音——后者只在前面加了 πτ-(翼)。神的命名里嵌进了"翼"的词根,因为爱必然逼人长出翅膀(διὰ πτεροφύτορ᾽ ἀνάγκην,"由于生翼的强力")。
整段的羽翼母题在此收进一个名字:在人看是"爱",在神看就是"那让你长翅膀的东西"。这层谐音英文、中文都无法照搬——只能在原文里看见。

4信不信,随你;但恋人们的病因aitia与遭遇pathos,恰恰就是这么一回事。

GRτούτοις δὴ ἔξεστι μὲν πείθεσθαι, ἔξεστιν δὲ μή· ὅμως δὲ ἥ γε αἰτία καὶ τὸ πάθος τῶν ἐρώντων τοῦτο ἐκεῖνο τυγχάνει ὄν.

ENYou may believe this, or not; but the condition of lovers and the cause of it are just as I have said.

对照"信不信由你"(ἔξεστι ... ἔξεστιν δὲ μή)——苏格拉底对那则伪诗的真伪不作担保,却对事情本身(αἰτία 病因 + πάθος 症状)斩钉截铁。神话可疑,经验为真。这正是 252c 的收束;其后(本段范围之外)转入"各人依其守护神择爱"。

释义 (Idea) — 待读时填写

读时可切入:为什么柏拉图让这段崇高的描写,落在一个谐音玩笑(Erōs/Pterōs)上?自嘲、戏谑,与神圣并不矛盾吗? "人称爱,神称生翼者"——同一桩事,人只看见"爱"(欲望),神看见的是"长翅膀"(灵魂上升)。视角的高低,决定了同一经验叫什么名字。这是否正是整篇翻案的缩影? 末句"神话可疑、经验为真"——苏格拉底如何同时既用神话又与神话保持距离?